zawiadamiająca o śmierci Freyi von Moltke (1911 – 2010)


Freya von Moltke zmarła w dniu 1 stycznia 2010 r. w Norwich, Vermont (USA). Była ostatnim żyjącym członkiem grupy opozycyjnej Krąg z Krzyżowej, który w latach 1940-1944 podczas licznych spotkań pracował nad koncepcjami demokratycznych Niemiec w zjednoczonej Europie i po upadku dyktatury nazistowskiej.

Freya von Moltke urodziła się 29 marca 1911 r. w Kolonii. W wieku 20 lat poślubiła hrabiego Helmutha Jamesa von Moltke i przeniosła się do posiadłości rodzinnej męża w Kreisau (Krzyżowa) na Dolnym Śląsku. W 1935 r. obroniła rozprawę doktorską z zakresu prawa w Berlinie. Wraz ze swoim mężem podjęła świadomą decyzję, aby wystąpić przeciwko reżimowi hitlerowskiemu. M.in. dostarczała pożywienie dla Żydów ukrywających się w Berlinie. W latach 1942-1943 brała udział w tajnych spotkaniach Kręgu z Krzyżowej, które odbywały się właśnie w majątku von Moltke. Razem z mężem planowali działania opozycyjne, a podczas okresu aresztowania Helmutha Jamesa von Moltke prowadziła z nim intensywną korespondencję listowną, która została wydana jako „Listy do Freyi” w Niemczech w 1988 r., wznowienie w 2007 r. Polskie tłumaczenie listów z lat 1934-1944 ukazało się w 2008 r. w serii „Biblioteka Krzyżowej”. Materiały te należą do najważniejszych świadectw działalności opozycyjnej przeciwko dyktaturom XX wieku.

Po zakończeniu wojny, utracie męża oraz rodzinnego majątku wyemigrowała wraz z dziećmi, Konradem oraz Helmuthem Casparem do Afryki Południowej, która była ojczyzną dziadków jej męża. Tam pracowała w opiece społecznej. W 1956 r. wróciła do Niemiec, aby w 1960 r. przenieść się na stałe do Vermont (USA). Mieszkała tam razem z historykiem oraz socjologiem Eugenem Rosenstock-Huessy aż do jego śmierci. Był on profesorem jej męża w latach 20-tych na Uniwersytecie Wrocławskim, wyemigrował z Niemiec w 1933 r. po przejęciu władzy przez nazistów. Poprzez wygłaszane wspomnienia, wydane dokumenty oraz pomoc w opublikowaniu licznych publikacji poświęconych Kręgowi z Krzyżowej odegrała ona niezwykle ważną rolę w promowaniu spuścizny duchowej niemieckiej opozycji antyhitlerowskiej. Z wielką wrażliwością oraz należytym wyczuciem angażowała się w odbudowę Krzyżowej jako miejsca spotkań w szczególności młodzieży. Aż do swojej śmierci była przyjaciółka, doradczynią i regularnym gościem w Krzyżowej, w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży. Uczestniczyła także w gremiach Fundacji „Krzyżowa” i dawała cenne impulsy podczas tworzenia koncepcji Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży oraz Miejsca Pamięci. Pozostała honorową przewodniczącą Rady Fundacji „Krzyżowa“. Freya von Moltke każdego roku przyjeżdżała do Krzyżowej, aby uczestniczyć w obradach Rady Fundacji, konferencjach i seminariach. Chętnie dawała się zaprosić grupom młodzieżowym goszczącym w Krzyżowej do rozmowy o jej życiu i działalności opozycyjnej jej męża. Bardzo doceniała warsztaty artystyczne z udziałem młodych artystów z Polski, Ukrainy, Białorusi i Litwy. Zależało jej, aby Europa otworzyła się na Wschód. Po raz ostatni odwiedziła Krzyżowa w 2004 r. wraz z wnukiem Danielem von Moltke i jego żoną Anią. Z domu nieustannie śledziła wszystkie wydarzenia mające miejsce w Krzyżowej, korespondowała regularnie z pracownikami i reagowała na każdą prośbę wysłaną z Krzyżowej. Z okazji 20-lecia Mszy Pojednania w Krzyżowej napisał przedmowę do publikacji wydanej na tę okoliczność: „…Dzisiaj Krzyżowa ż y j e spotkaniami ludzi. Nie tylko żyje, ale wręcz kwitnie! I niech dalej pięknie się rozwija!”. Te słowa są przesłaniem Freyi von Moltke dla dalszej działalności Domu Spotkań Młodzieży w Krzyżowej.

W 2004 r. jej niemieccy przyjaciele założyli Fundację i nazwali ją jej imieniem, aby uszanować ją jako osobę oraz jej postawę życiową. Zgodnie z życzeniem Freyi von Moltke zadaniem Fundacji jest zebranie środków w niemieckim społeczeństwie i utworzenie kapitału, który zapewni długofalowy rozwój Krzyżowej.

„Ludzie, którzy wiedzą o co chodzi“: ten tytuł książki hrabiny Marion Dönhoff mógłby zostać wymyślony specjalnie dla Freyi von Moltke. Freya von Moltke przez całe swoje życie wykazywała się intuicją, aby we właściwym czasie i we właściwym miejscu podejmować właściwe decyzje. „Odwaga do życia, porozumienie, pojednanie i burzenie utartych wzorców myślenia są słowami kluczowymi w jej życiu” powiedział Władysław Bartoszewski z okazji przyznania nagrody „Brückepreis” Freyi von Moltke przez miasto Görlitz. Swoją postawą dawała przykład i inspirowała ludzi ze swojego otoczenia, młodzież ze Stanów Zjednoczonych, Niemiec i Polski oraz generację przedwojenną i ludzi przesiedlonych. Straciliśmy jedną z największych osobowości XX wieku.

Fundacja „Krzyżowa“ dla Porozumienia Europejskiego
Fundacja Freya von Moltke-Stiftung für das Neue Kreisau
Kreisau-Initiative Berlin e.V.

Informacje, materiały, zdjęcia:

Fundacja „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego

Osoba kontaktowa: Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć