Krąg z Krzyżowej (Kreisauer Kreis) zajmuje wyjątkowe miejsce wśród niemieckiej opozycji wobec reżimu nazistowskiego. Grupa ta, w porównaniu z innymi organizacjami antynazistowskimi, była niezwykle heterogeniczna. W jej skład wchodzili intelektualiści, urzędnicy, działacze społeczni i duchowni, reprezentujący bardzo różne opcje polityczne i światopoglądowe. Ludzie ci, działając ponad podziałami, wypracowali oryginalny program polityczny, społeczny, gospodarczy i kulturowy dla powojennych Niemiec i Europy. Istotną częścią tego programu była zaś idea ścisłej współpracy narodów europejskich w ramach zjednoczonego politycznie kontynentu.

Krąg z Krzyżowej powstał w roku 1940 jako sieć kontaktów skupionych wokół dwóch inicjatorów: Helmutha Jamesa von Moltke, właściciela majątku w Krzyżowej na Dolnym Śląsku, oraz Petera Yorcka von Wartenburga. Grupa nie posiadała zwartej struktury, czy nawet nazwy („Kręgiem z Krzyżowej” nazwie ich dopiero Gestapo). Skupiała jednak przedstawicieli różnorodnych środowisk oraz opcji światopoglądowych, którzy nie mogąc pogodzić się z sytuacją panującą w Niemczech – oraz działaniami niemieckich wojsk w Europie – zdecydowali się opowiedzieć przeciwko rządom Adolfa Hitlera.

Członkowie grupy byli świadomi, że nie dysponują środkami oraz możliwościami przeprowadzenia zamachu na przywódców reżimu, a tym bardziej, aby dokonać zbrojnego przewrotu. Wierzyli, że siłowe rozwiązanie mogą zrealizować jedynie sami wojskowi. Poświęcili się więc opracowaniu programu ustrojowego dla powojennych Niemiec. Wierzyli, że militarna klęska nazistów jest nieunikniona, a zmiana w kraju możliwa jest przede wszystkim dzięki działaniom od wewnątrz.

Odbywali setki spotkań, w których jednorazowo, w obawie przed wzbudzeniem zainteresowania służby bezpieczeństwa, brało udział nie więcej niż kilka osób. Tylko trzykrotnie spotkali się w większym gronie. Miało to miejsce właśnie w majątku von Moltke, w Krzyżowej. Przez ten cały czas opracowywali plan konstytucji przyszłych, demokratycznych Niemiec. Przygotowali także koncepcje dotyczące ukarania zbrodniarzy wojennych oraz zadośćuczynienia dla krajów zaatakowanych i okupowanych przez hitlerowskie Niemcy. Zastanawiali się także nad takim kształtem przyszłej, zjednoczonej Europy, który nie dopuściłby do wybuchu dalszych konfliktów.

Przedstawiciele Kręgu z Krzyżowej nawiązali kontakty z przedstawicielami ugrupowań opozycyjnych w okupowanej Belgii, Holandii i Norwegii, oraz bezskutecznie próbowali uzyskać wsparcie ze strony Aliantów.

Za swoja działalność opozycyjną, oraz późniejsze zaangażowanie w przygotowany przez Clausa Stauffenberga zamach na Adolfa Hitlera (20 VII 1944 r.), dziewięciu członków Kręgu z Krzyżowej zostało skazanych na śmierć. Wyrok wykonano na ośmiu z nich – w tym na Helmucie Jamesie von Moltke oraz Peterze Yorcku von Wartenburgu.

Chcesz być na bieżąco?

Zapisz się do naszego newslettera i dowiaduj się pierwszy o nadchodzących wydarzeniach!

Pliki cookie ułatwiają świadczenie naszych usług. Korzystając z naszych usług, zgadzasz się, że używamy plików cookie.
Dalsze informacje Ok